Een groepsprogramma voor ouders van kinderen met beginnende gedragsproblemen levert gezondheidswinst op en bespaart de overheid geld, berekende het RIVM. Preventie via het gezin blijkt door te rekenen.
Kinderen met een gedragsstoornis lopen later een groter risico op psychiatrische stoornissen, criminaliteit en gezondheidsproblemen. Het RIVM onderzocht voor het ministerie van VWS wat het oplevert om eerder in te grijpen, bij de ouders. De kennisnotitie van Rotteveel, Kilic en Meulman, gepubliceerd op 6 oktober 2026, is een van de casussen binnen het afwegingskader preventie. Dat kader weegt kosten, verwachte gezondheidswinst, uitvoerbaarheid en effect op meedoen in de samenleving.
Wat er is doorgerekend
Het gaat om een groepsprogramma voor opvoeders van kinderen van 2 tot 12 jaar met extra risico op een normoverschrijdende gedragsstoornis, zoals antisociaal gedrag, spijbelen, vechten of stelen. Ouders komen ongeveer 10 weken lang wekelijks bijeen, in groepen van 6 tot 16 deelnemers, onder begeleiding van een jeugdverpleegkundige, pedagoog, maatschappelijk werker of psycholoog. De berekening is gebaseerd op meerdere bestaande opvoedprogramma’s en noemt geen specifiek programma. Volgens het RIVM is er veel bewijs dat met zo’n programma minder kinderen een gedragsstoornis ontwikkelen. Bij ongeveer 4.000 deelnemers per jaar bespaart de overheid binnen 5 jaar netto ongeveer 1,6 miljoen euro, inclusief de kosten van het programma zelf. De besparing zit in zorg, jeugdzorg en jeugdhulp, en speciaal onderwijs of extra begeleiding in het reguliere onderwijs. Op lange termijn worden onder meer mentale problemen bij volwassenen voorkomen.
Waarom het werkt
Gedragsproblemen bij jonge kinderen ontstaan zelden in een vacuüm. Vaak draait er in het gezin een negatieve cirkel: het kind vertoont lastig gedrag, de ouder reageert met meer correctie en minder warmte, het kind krijgt vooral aandacht voor wat misgaat en het gedrag neemt toe. Stress bij de ouder versterkt die cirkel. Het programma grijpt op precies die schakels in. Ouders leren positief gedrag te zien en te belonen, mild ongewenst gedrag te negeren en duidelijke grenzen te stellen bij ernstig negatief gedrag. Ook werken ze aan negatieve denkpatronen over hun kind en over zichzelf als opvoeder. Omdat de interactie verandert, verandert het gedrag mee, en dat effect werkt door op school, in vriendschappen en later in de gezondheid.
Daarmee is opvoeding een leefstijlfactor in de brede zin: een dagelijkse omgeving die patronen vormt, net als eten, slapen en bewegen. Voor professionals die met gezinnen werken, onderstreept het rapport dat werken via de ouders loont en dat het gezin als systeem het aangrijpingspunt is. In de 6-daagse Opleiding Kinderleefstijlcoach van ACL, voor BLCN-geregistreerde leefstijlcoaches, is systemisch coachen met positief opvoeden een van de thema’s, inclusief de basisprincipes van Triple P (https://academiecoachingenleefstijl.nl/opleidingen/6-daagse-opleiding-kinderleefstijlcoach/).
Bron: RIVM. Opvoedprogramma positief voor gezondheid en bespaart zorgkosten. Nieuwsbericht, 6 oktober 2026. https://www.rivm.nl/nieuws/opvoedprogramma-positief-voor-gezondheid-en-bespaart-zorgkosten
Rotteveel AH, Kilic S, Meulman I. Opvoedprogramma voor gedragsproblematiek bij 2-12 jarigen: maatschappelijke kosten en baten en andere beleidsoverwegingen. RIVM-kennisnotitie KN-2026-0027, 2026. https://doi.org/10.21945/RIVM-KN-2026-0027