RIVM-monitor en eerste WHO-richtlijn wijzen allebei naar leefstijl als basis
Gemeenten zijn de afgelopen jaren hard aan de slag gegaan met een gezonde start voor kinderen. Toch is de gezondheid van jonge kinderen niet verbeterd. Dat blijkt uit de Monitor Kansrijke Start 2025, die het RIVM op 13 oktober publiceerde. Het is de zevende rapportage sinds het RIVM de aanpak in 2019 in opdracht van VWS ging volgen.
In 2025 had 92 procent van de gemeenten afspraken met verloskundigen, kraamzorg en consultatiebureaus. Bijna alle gemeenten bieden initiatieven aan, zoals Nu Niet Zwanger, dat het gesprek over kinderwens en anticonceptie ondersteunt.
De uitkomsten blijven echter achter. Ruim 10 procent van de tweejarigen heeft overgewicht, tegen 8 procent in 2018. Een op de drie vrouwen heeft na de bevalling depressieve klachten, angstklachten of veel stress. Vroeggeboorte, laag geboortegewicht en grote schulden bij zwangeren en partners namen licht toe. En in 2024 werden na jaren van daling weer iets meer kinderen geboren in gezinnen in moeilijke omstandigheden. Die problemen stapelen zich op bij gezinnen die al kwetsbaar zijn. Het RIVM signaleert ook dat weinig gemeenten ouders en ervaringsdeskundigen betrekken bij het ontwikkelen van hun aanpak.
Leefstijl eerst, ook volgens de WHO
Een week eerder, op 7 oktober, bracht de WHO haar eerste wereldwijde richtlijn uit voor obesitas bij kinderen en jongeren. Wereldwijd hadden in 2024 170 miljoen kinderen van 5 tot 19 jaar obesitas, vier keer zoveel als in 1990. De richtlijn beveelt sterk een gestructureerde aanpak aan van voeding, bewegen en gedragsverandering. Medicatie en chirurgie raadt de WHO af onder de 10 jaar. Bij 10 tot 19 jaar komt medicatie pas in beeld als een begeleid leefstijlprogramma onvoldoende werkt. Ook vraagt de richtlijn om obesitas en mentale gezondheid vroeg en samen aan te pakken.
“The foundation of obesity care for children and adolescents is not medicine or surgery.” (Luz María De Regil, directeur Voeding en Voedselveiligheid, WHO)
Samen geven de twee publicaties een duidelijk signaal. Afspraken tussen organisaties zijn een voorwaarde, maar ze veranderen niets zolang ouders en kinderen thuis geen begeleiding krijgen bij eten, bewegen, slaap en stress. Daar ligt een rol voor de kinderleefstijlcoach en de gezinscoach, die het hele gezin meeneemt en ook oog heeft voor de stress en somberheid van ouders rond de geboorte.
Bronnen
RIVM. Meer aandacht voor gezonde start kinderen, impact op gezondheid blijft achter. 13 oktober 2026. https://www.rivm.nl/nieuws/meer-aandacht-voor-gezonde-start-kinderen-impact-op-gezondheid-blijft-achter
RIVM. Monitor Kansrijke Start 2025. https://www.rivm.nl/publicaties/monitor-kansrijke-start-2025
WHO. WHO issues first global guidelines on child and adolescent obesity. 7 oktober 2026. https://www.who.int/news/item/07-10-2026-who-issues-first-global-guidelines-on-child-and-adolescent-obesity