In Japan worden mensen gemiddeld ouder dan in Nederland, en in de prefectuur Shiga nóg ouder dan de rest van het land. Mannen leven er gemiddeld 82,7 jaar en vrouwen 88,3 jaar – duidelijk hoger dan in Nederland. Dat is geen toeval. Al zo’n 35 jaar investeert Shiga gericht in leefstijl: minder roken en alcohol, meer bewegen, gezonder eten, én meer sociale samenhang.
Preventiebeleid heeft in Shiga resultaat
Het preventiebeleid is breed opgezet. Shiga benut de vruchtbare omgeving rond het Biwa-meer: veel groente, vis en gefermenteerde producten vormen de basis van het voedingspatroon. Daarnaast is de fysieke omgeving zo ingericht dat gezond gedrag de makkelijke keuze wordt: rookvrije zones, wandelpaden, een fietsroute rond het meer, stimulerend bedrijfsbeleid en een rijk aanbod aan sportactiviteiten. Het resultaat: één van de laagste percentages rokers en zware drinkers van Japan, veel sportdeelname, weinig eenzaamheid onder ouderen en relatief kleine inkomensverschillen.
Leefstijl serieus nemen op beleidsniveau
Shiga laat zien wat er gebeurt als je leefstijl serieus neemt op beleidsniveau: je stuurt niet alleen op zorg, maar op wonen, werken, inkomen, bewegen en sociale cohesie tegelijk. Gezond oud worden is daar geen individuele hobby, maar een gezamenlijke opdracht. Tegelijkertijd weten we in Nederland óók heel veel over gezonde leefstijl. Misschien wel meer dan ooit. Minder suiker, meer groente, meer bewegen: het staat in elke richtlijn. Toch blijven wachtkamers vol en nemen overgewicht en diabetes nog steeds toe.
In dit artikel legde Yneke Kootstra al uit waar het wringt: tussen weten en doen gaapt een hardnekkige kloof. Gedrag is geen puur rationele keuze op basis van informatie, maar het resultaat van gewoontes, emoties, sociale normen en beloningsmechanismen. Een glas wijn ’s avonds vervult een functie (ontspanning), net als een avond Netflix (ontprikkelen) of comfort food na een drukke dag. Dat verander je niet met nog een folder of infographic.
Duurzame gedragsverandering vraagt drie stappen:
- Bewustwording – zien dat iets anders moet.
- In actie komen – plannen maken, oefenen, ruimte maken in tijd en energie.
-
Volhouden – omgaan met terugval en opnieuw beginnen.
Juist die laatste stap is het moeilijkst. Gedrag volgt zelden een rechte lijn, maar eerder een kronkelpad van proberen, terugvallen, leren en doorgaan. Dat is geen falen, maar onderdeel van het proces.
Waar Shiga laat zien hoe beleid en omgeving gezond gedrag kunnen ondersteunen, laat het artikel over preventie zien dat mensen daarnaast iemand nodig kunnen hebben die de vertaalslag maakt naar hun dagelijks leven:
-
helpen ontdekken welke functies ongezond gedrag vervult;
-
samen zoeken naar haalbare, gezondere alternatieven;
-
cliënten leren zelfregulatievaardigheden: doelen stellen, plannen, monitoren, bijsturen.
Shiga bewijst dat structureel beleid en een gezonde omgeving gezonde levensjaren kunnen toevoegen. Het artikel van Yneke Kootstra laat zien dat die winst nog effectiever wordt verzilverd als we óók investeren in de kunst van blijvende gedragsverandering door de leefstijlcoach in te zetten. Preventiebeleid creëert de gezonde bodem waardoor de leefstijlcoach samen met de mensen met de wortels aan de slag kan van de leefstijlboom!
Bronnen: