De makers van CooL over groepen, motivatie, medicatie en de rol van de verwijzer
In het kort
- Een op de vier deelnemers aan CooL en CooL-MiGuide gebruikt tijdens de GLI inmiddels obesitasmedicatie. Een masteronderzoek van een CooL-coach liet zien dat uitval vooral ontstaat als het programma niet aansluit bij wat deelnemers vooraf verwachtten.
- Volgens Nicole Philippens en Ester Janssen, eigenaren van CooL, zit de kracht van een GLI in de coach: hoe beter die aansluit op de deelnemer en zijn context, hoe effectiever het programma.
- Toets als coach de motivatie bij de intake, leg uit waarom medicatie beter werkt samen met leefstijl en stap zelf de huisartsenpraktijk binnen. Als verwijzer breng je eerst de oorzaken van het overgewicht in beeld en bespreek je wat de deelnemer van twee jaar GLI mag verwachten.
Op 3 november 2026 gaven Nicole Philippens en Ester Janssen een webinar voor ACL over de gecombineerde leefstijlinterventie. Via het Expertisecentrum Leefstijlinterventies zijn zij eigenaar van de GLI’s CooL en CooL-MiGuide, en aan Maastricht University ronden ze samen een promotieonderzoek naar CooL af. Ze studeerden af in een van de eerste groepen leefstijlcoaches van de academie. CooL begon met vijf coaches, had er veertig aan het eind van de pilot in 2018 en telt er nu meer dan 750 verspreid over het land. Hun ervaring geeft een helder beeld van wat de coach in de groep moet kunnen, en van wat de verwijzer moet weten voordat hij verwijst.
Wat een GLI is
Een GLI duurt 24 maanden en besteedt ten minste aandacht aan voeding, bewegen en gedragsverandering. Slaap en stress krijgen steeds vaker een plek. Volwassenen en kinderen hebben aparte GLI’s met eigen criteria en eigen financiering. Een volwassene komt in aanmerking vanaf 18 jaar met een BMI vanaf 35, of met een BMI tussen 25 en 35 in combinatie met een grote buikomvang (vrouwen vanaf 88 cm, mannen vanaf 102 cm) of met een ziekte die met overgewicht samenhangt, zoals diabetes, hart- en vaatziekten, slaapapneu of artrose. Op advies van de interventie-eigenaren is daar een derde voorwaarde bij gekomen: voldoende motivatie om twee jaar mee te doen.
Erkende GLI’s, zoals de BeweegKuur, SLIMMER, Samen Sportief in Beweging, Keer Diabetes2 Om van Voeding Leeft, XFitt GLI, CooL en CooL-MiGuide, zijn door het RIVM beoordeeld op effectiviteit. Die erkenning geldt vijf jaar en moet daarna met nieuwe data opnieuw worden aangetoond. Voor deelnemers is de GLI vrij van eigen bijdrage, en eerder onderzoek liet zien dat juist die bijdrage mensen tegenhield.
CooL wijkt op drie punten af van de meeste andere GLI’s. Er staat een uitvoerder voor de groep, de leefstijlcoach, die alle thema’s zelf behandelt. Er is geen programmaprotocol, dus wat er in een sessie gebeurt ligt niet vast. En voeding, bewegen, slaap, persoonlijke balans en persoonlijke identiteit wegen even zwaar, met gedragsverandering als gemene deler. Een vast sportuur zit er niet in, CooL sluit aan op het beweegaanbod in de regio. De eerste fase duurt acht maanden, de tweede zestien.
Sterk voor de groep
“De kracht van CooL zit in de CooL-coach. Hoe beter die kan aansluiten op de deelnemer en zijn context, hoe effectiever het programma.”
Uit de presentatie van Nicole Philippens en Ester Janssen
Een open programma vraagt veel van de coach. Licentiehouders putten uit een kennisbank met zo’n 160 tot 170 werkvormen, maar welke werkvorm past bij deze groep op dit moment, bepaalt de coach. Ester ziet dat coaches die na een andere opleiding bij CooL aankloppen, vaak worstelen met groepssessies en groepsdynamiek. De academie noemde ze op dit punt een positieve uitzondering, met de derde module als plek waar studenten zelf groepssessies ontwikkelen en samen verbeteren.
De coachende grondhouding is leidend. Geen uitgewerkte voedings- of beweegschema’s, wel een deelnemer die leert uitzoeken wat bij hem past en waar hij informatie vindt. Nicole Philippens vatte het samen:
“Je gaat niet voorschrijven, je gaat niet adviseren, je gaat vragen stellen. Je gaat meebewegen met je deelnemer.”
Nicole Philippens
In een peiling tijdens het webinar koos vrijwel iedereen hetzelfde antwoord op de vraag wanneer een deelnemer succesvol is: als hij beter in staat is de regie over zijn leefstijl en gezondheid te nemen. Daar horen nieuwe vaardigheden bij, want na twee jaar moet de deelnemer het zelfstandig volhouden.
Streng bij de intake
Twee jaar is een flinke investering. Twijfelt de coach aan de motivatie, of komt iemand vooral om in aanmerking te komen voor medicatie, dan mag hij die deelnemer weigeren. Andere groepsleden hebben last van iemand die niet wil, en werken met ongemotiveerde deelnemers is zwaar voor de coach zelf.
“In onze optiek mag je daar best wel streng in zijn. En dat geven we ook altijd aan onze coaches mee.”
Ester Janssen
Een CooL-coach onderzocht voor haar master hoe uitval te verminderen is, samen met coaches, deelnemers en verwijzers. De belangrijkste oorzaak bleek een mismatch tussen wat deelnemers verwachtten en wat het programma is. Uit dat onderzoek kwam de praatplaat “CooL, jij aan zet”, een tekening van het hele traject. Licentiehouders krijgen er een scheurblok van honderd vellen van, bruikbaar bij de intake en bij een kennismaking in de huisartsenpraktijk.
Medicatie en leefstijl samen
Toen CooL begon, speelde obesitasmedicatie geen rol. Nu gebruikt een op de vier deelnemers aan CooL en CooL-MiGuide tijdens de GLI zulke medicatie. Ester ziet een duidelijke taak voor leefstijlcoaches: deelnemers laten begrijpen dat de medicatie veel beter werkt als ze ook hun leefstijl aanpakken.
“Daar is voor ons als leefstijlcoaches echt nog wel werk aan de winkel om dat gewoon heel duidelijk uit te leggen.”
Ester Janssen
Coach en ondernemer
“We denken heel vaak dat je een hele goede coach moet zijn. Dat klopt, maar tegelijk vraagt het ook wat van jou qua ondernemersvaardigheden.”
Nicole Philippens
Netwerken, jezelf presenteren en zichtbaar zijn bij verwijzers horen bij het werk, anders komt er geen instroom. De coach legt verwijzers uit wat CooL inhoudt, zodat zij gericht verwijzen. Blijkt bij de intake dat een andere GLI beter past, dan koppel je dat terug aan deelnemer en verwijzer. Contractering en facturering lopen via de regionale zorggroep, niet via de interventie-eigenaar. Werkt de zorggroep niet mee, dan kun je rechtstreeks met zorgverzekeraars contracteren. Kijk ook bij je gemeente naar de netwerkaanpak rond overgewicht: wie zit er aan tafel en hoe is het geregeld.
Voor coaches in opleiding
Met je diploma ben je niet automatisch CooL-coach. De route loopt via lidmaatschap van de BLCN met registratie in KABIZ, een AGB-code, het startpakket met e-learning en een digitale startinstructie, en daarna een jaarlicentie. Daarmee voer je CooL zo vaak uit als je wilt en krijg je toegang tot de volledige kennisbank en tot gratis e-learnings met accreditatiepunten. Kosten en eisen staan in de veelgestelde vragen op leefstijlinterventies.nl.
Online werken kan alleen via CooL-MiGuide, de erkende online variant die sessies combineert met een app en een leerplatform. MiGuide zoekt regelmatig coaches. Verder zijn er varianten voor specifieke groepen, zoals mensen met autisme, met een dwarslaesie of Turkssprekende deelnemers. CooL Family, sinds begin 2026 in een pilot, is een gezinsaanpak voor ouders met overgewicht en thuiswonende kinderen, uitdrukkelijk geen kinder-GLI. De eerste coaches daarvoor volgden ook de opleiding tot kinderleefstijlcoach bij de academie, vanwege hun systemische scholing. Wil je je richten op een eigen doelgroep, zoals jongvolwassenen, dan staat je dat vrij.
Voor verwijzers
Huisarts en praktijkondersteuner kunnen altijd verwijzen. Een verwijzing van een internist accepteren de meeste zorgverzekeraars, maar niet allemaal. Volgens Ester laten vier van de zes grote zorgverzekeraars ook de bedrijfsarts als verwijzer toe. Bij elke andere verwijzer dan de huisarts loont het om de voorwaarden van de verzekeraar na te gaan.
Begin bij de oorzaken van het overgewicht, want pas dan weet je of een GLI de passende stap is. Ken het aanbod in de regio op hoofdlijnen. Een programma dat inhoudelijk het best past maar twintig of dertig kilometer reizen vraagt, past in de praktijk niet. CooL vraagt veel eigen regie, en wie dat niet kan of wil, is beter af bij een andere GLI. Toets daarnaast de motivatie en bespreek verwachtingen vooraf, ook over het doel. Wie 100 kilo weegt en naar 60 wil, heeft een doel dat onrealistisch is.
“Het is geen wondermiddel. Je zult zelf heel hard aan de slag moeten als deelnemer.”
Nicole Philippens, over wat een verwijzer al op tafel kan leggen
Wat nog onderzocht wordt
Nicole Philippens en Ester Janssen verwachten hun duopromotie in 2027 af te ronden, met een symposium voor CooL-licentiehouders. Hun onderzoek gaat onder meer over de vraag wat een succesvolle deelnemer is. Wat het open programma oplevert ten opzichte van geprotocolleerde GLI’s, en wat de opkomst van obesitasmedicatie betekent voor de resultaten op de lange termijn, vraagt om meer onderzoek. Er ligt een RIVM-erkenning voor zowel CooL als CooL-MiGuide en de praktijkervaring van ruim 750 coaches.
De pdf van de presentatie vind je hier >>
Bron: webinar “CooL en andere GLI’s” door Nicole Philippens en Ester Janssen (Expertisecentrum Leefstijlinterventies), in opdracht van Academie Coaching en Leefstijl, 3 november 2026. Meer informatie: www.leefstijlinterventies.nl
