Waarom we sneller bewegen voor iets lekkers
Soms heb je geen groot doel nodig om in beweging te komen. Soms is het vooruitzicht op iets kleins al genoeg. Een fijne afspraak, een leuk berichtje of gewoon een schaal met heerlijke koekjes. Dat is niet alleen een grappige observatie uit het dagelijks leven, maar ook iets wat in onderzoek terugkomt. Ons brein reageert sterk op beloning, en dat kan ons letterlijk sneller laten bewegen.
Dopamine maakt je doelgericht
Daarbij speelt dopamine een belangrijke rol. Dopamine is een hormoon dat vooral gaat over verwachting, motivatie en de drang om ergens op af te gaan. Zodra ons brein denkt dat er iets prettigs te halen valt, komt het systeem als het ware in actie. We worden alerter, doelgerichter en soms ook letterlijk sneller. Dat zie je terug in onderzoek waaruit blijkt dat mensen sneller bewegen wanneer ze een beloning verwachten. De reactie ontstaat dus niet pas als de beloning er echt is, maar al bij het vooruitzicht erop. Ons lichaam bereidt zich meteen voor. Dat verklaart waarom je soms opvallend vlot opstaat voor iets waar je blij van wordt.
Dopamine en snaaigedrag
Diezelfde logica geldt ook bij eten. Zeker bij aantrekkelijk, lekker en makkelijk beschikbaar eten, zoals koekjes. Want ook als je eigenlijk al genoeg hebt gegeten, kan je brein nog sterk reageren op voedselprikkels. Je maag zegt misschien: het is wel goed zo. Maar bij het zien of ruiken van iets lekkers gebeurt er toch weer iets. Onderzoek suggereert dat de bewuste trek na een maaltijd afneemt, terwijl de hersenreactie op aantrekkelijk voedsel niet zomaar verdwijnt. Dat maakt begrijpelijk waarom mensen toch weer naar iets lekkers grijpen, ook al hadden ze zichzelf voorgenomen dat niet te doen. Het is niet alleen een kwestie van zwakte of gebrek aan discipline. Het brein is nu eenmaal gevoelig voor verwachting en beloning.
Gedrag is niet rationeel
Juist daarom is dit ook interessant voor leefstijlcoaches. Gedrag is vaak minder rationeel dan we denken. Veel keuzes beginnen al vóórdat iemand bewust besluit iets te nemen. Bij het zien, ruiken en verwachten van beloning is het systeem al in beweging gekomen. Wilskracht en discipline werken dan ook vaak maar heel beperkt. Soms helpt het meer om de omgeving slim in te richten en te begrijpen hoe gedrag werkt. Want mensen bewegen dus sneller als er iets heerlijks wacht. En al helemaal als dat iets eruitziet als een lekker versgebakken koekje.
Dopamine voor leefstijlcoaches
Er valt nog veel meer te zeggen over de rol van dopamine en hoe je kennis daarover kunt inzetten in de (leefstijl)coaching. Om die reden hebben we een 1-daagse training dopamine voor leefstijlcoaches ontwikkeld die je bijvoorbeeld ook uitlegt waarom je je basisniveau dopamine op peil moet houden en hoe je dat doet. Want wat je ook kunt stellen is dat je dopamine kunt inzetten om gedrag te veranderen!
Bronnen:
https://www.eurekalert.org/news-releases/1117968
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adz9361