Désirée Smits: “Ik leer leefstijlcoaches nu wat ik zelf miste toen ik kanker kreeg.”
Désirée Smits weet als docent bij de nieuwe training Leefstijl bij kanker precies waarom bewegen zo’n verschil maakt voor mensen met en na kanker, en hoe lastig het kan zijn om daar zelf achter te komen. “Die angst dat bewegen gevaarlijk is bij kanker is bijna altijd ongegrond.”
Désirée Smits is beweeg- en leefstijlcoach, oprichter van Slow Sports NL en coördinator van het Braamhuis, een IPSO-centrum (Instellingen PsychoSociale Oncologie) voor leven met en na kanker. In 2024 werd ze zelf behandeld tegen borstkanker. Onderaan vind je meer informatie over de training Leefstijl bij kanker.
Wat is jouw rol in de nieuwe training oncologische expertise?
“Ik geef vooral les vanuit mijn eigen ervaring met kanker. Nadat ik de opleiding tot leefstijlcoach bij de Academie Coaching en Leefstijl had gevolgd, kreeg ik zelf borstkanker en merkte ik hoe belangrijk bewegen óók tijdens het behandelproces is, en hoeveel vragen daarover leven. Al wil ik meteen een kanttekening maken bij dat woord ‘ervaringsdeskundige’: mijn ervaring is echt n=1. Dit proces is voor iedereen superpersoonlijk. En juist dat wil ik benadrukken in de training.”
Waarom is het belangrijk om te beseffen dat kanker zo persoonlijk is?
“Veel mensen met kanker die bij een leefstijlcoach komen, zijn enorm gemotiveerd. Ze willen er alles aan doen om beter te worden en verwachten dat hard werken wordt beloond. Bij kanker werkt dat niet zo. Waar je normaal een stijgende lijn mag verwachten als iemand in beweging komt, is die lijn bij mensen met en na kanker juist heel schommelend. Dat is voor je coachees frustrerend en vraagt veel van hun mentale veerkracht. Fijn dat ze dat niet in duizend woorden aan jou hoeven uit te leggen. Als leefstijlcoach weet je al hoe belangrijk het is om aan te sluiten bij wat je coachee aankan, wil en nodig heeft. Bij kanker is dat nog belangrijker: het is een verzamelnaam voor tientallen ziektes met evenzoveel behandelingen, en zelfs binnen borstkanker verschilt het enorm van persoon tot persoon. Iedereen neemt ook zijn eigen achtergrond mee: qua gezondheid, voeding, bewegen, leeftijd.”
Veel mensen zijn bang om te bewegen tijdens of na kanker. Herkenbaar?
“Veel mensen denken inderdaad dat bewegen gevaarlijk is als je kanker hebt. Kan dat geen kwaad in combinatie met chemo of een andere behandeling, worden bijwerkingen zoals oedeem of neuropathie er niet erger van, word ik niet nog vermoeider? Die vragen had ik zelf ook, toen ik met kanker werd geconfronteerd. Vanochtend was ik, na een pittig gesprek, heel moe. Toen ik net was gestart met de behandelingen, ging ik op zulke momenten op de bank liggen. Inmiddels weet ik beter. Ik trok mijn schoenen aan en liep het bos in. Daarna was ik weer helemaal verkwikt. Dat effect van bewegen zit ‘m op meer vlakken: op de prognose van kanker, het doorstaan van de behandelingen, de kans op bijwerkingen en je kwaliteit van leven. Het onderzoek daarnaar is overtuigend, en het maakt niet eens zoveel uit wélke vorm je kiest: cardio, kracht. De combinatie is het beste, maar iedere vorm die lukt, telt. Houd het vooral licht: er komt al genoeg op je af als je kanker hebt, daar hoeft geen ‘moeten bewegen’ bij.
Dat geldt trouwens niet alleen bij kanker: veel mensen bewegen niet, vaak omdat ze denken dat er voor hen geen geschikte sport is. Precies dat draag ik uit in mijn bedrijf Slow Sports NL en in mijn boek Van NO GO naar GO SLOW: er is altijd een vorm van bewegen die wél past.”
Jij was zelf al beweeg- en leefstijlcoach toen je ziek werd. Hoe heb jij toen de support en kennis rondom bewegen ervaren?
“Er is veel kennis over sport en bewegen bij kanker, en genoeg passend beweegaanbod. Maar of je daar terechtkomt, hangt sterk af van welke arts of verpleegkundige je toevallig treft. De één hoort er niets over, de ander krijgt een warme overdracht. Soms in hetzelfde ziekenhuis! Zelf heb ik veel uitgezocht, via Stichting Tegenkracht en verschillende sportaanbieders, tot ik ontdekte dat eigenlijk alles mag, mits je aandacht hebt voor zelfcompassie, lichaamsbewustzijn en je grenzen. Die zoektocht kostte tijd en voelde spannend. Ik had graag met iemand gesproken die mijn situatie begreep. Precies daar voorziet onze training nu in: een leefstijlcoach die niet alleen coacht, maar ook de lijntjes uitgooit en verbindingen legt met ziekenhuizen en IPSO-centra.”
Wat maakt het docententeam van de training leefstijl bij kanker sterk?
“Dat we allemaal vanuit onze eigen expertise iets toevoegen. Marjan brengt coaching en yoga in, Yneke voeding en coaching, en Lieneke bespreekt als ervaren oncologe en leefstijlarts het medische deel. En ik vul aan vanuit ervaringsdeskundigheid en beweging. Die combinatie maakt deze training uniek en waardevol.”
Hoe is jouw beweeg-leven veranderd door kanker?
“Uiteindelijk niet ontzettend veel, al ben ik wel echt achteruitgegaan in conditie. Ook al ben ik tijdens de behandelingen zoveel mogelijk blijven bewegen. Ik ben nog steeds bezig om dat weer op niveau te krijgen. Spierkracht kon ik gelukkig redelijk vasthouden. De confrontatie met kanker gaf me een nieuwe motivatie: ik weet nu nóg beter hoe belangrijk het is om elke dag te bewegen. Op een kantoordag doe ik nu bijvoorbeeld af en toe tien squats tussendoor. Ik ga altijd naar het toilet boven in plaats van beneden, en doe tussendoor vaak een paar yogaoefeningen op het vloerkleed. Straks maak ik weer een handstand tegen de muur: heerlijk, dat bloed dat naar je hoofd stroomt. Ik sportte altijd al een paar keer per week, maar juist die kleine beweegmomenten tussendoor houden mijn energie op peil. Nu weet ik: dat had ik allemaal veel eerder moeten doen.”
De training Leefstijl bij Kanker is bedoeld voor leefstijlcoaches, diëtisten, fysiotherapeuten, oefentherapeuten, verpleegkundigen en andere zorgprofessionals. Meer informatie, ook over inschrijven, vind je hier.
Eerder heeft Susanne oncoloog Lieneke van Veelen gesproken. Lees hier het interview.