Stoïcisme en leefstijlcoaching: de 4 deugden als kompas
Wat doe je als leefstijlcoach als de motivatie bij je coachee wegvalt? Als iemand wil stoppen met snoepen, maar toch steeds voor de verleiding valt en de verklaring zoekt in werk, relatie of omstandigheden? Volgens Justin Marks, leefstijlcoach, buurtsportcoach en JOGG-regisseur, wordt het stoïcisme juist dan praktisch. De vier deugden, wijsheid, moed, gematigdheid en rechtvaardigheid, zijn volgens hem toepasbaar in alle fases van het GROW-model.
De stoïcijnse blik voegt een extra laag toe aan leefstijlcoaching. Een kompas dat coach én coachee helpt om scherp te koersen op een voldaan leven. Want echte verandering, zo zeggen de stoïcijnen, begint bij verantwoordelijkheid nemen voor waar je zelf invloed op hebt, juist wanneer motivatie wegvalt of omstandigheden tegenzitten.
Wie is Justin en waarom Academie Coaching en Leefstijl?
Justin Marks is leefstijlcoach, buurtsportcoach en JOGG-regisseur. In zijn jeugd had hij overgewicht. Dat wist hij zelf ‘best aardig’ te veranderen door meer te bewegen en zich te verdiepen in voeding. Wat voor hem werkte, wil hij nu inzetten om anderen te helpen hun doelen te bereiken met sporten, bewegen en leefstijlcoaching. Hij koos voor de opleiding tot leefstijlcoach bij de Academie Coaching en Leefstijl omdat hij meer wilde dan adviseren. Hij wilde leren hoe je gedragsverandering écht begeleidt. Dat begint bij jezelf, bij vragen als: wat vind ik belangrijk en hoe leef ik zelf? In die zoektocht kwam het stoïcisme op zijn pad.
De vier deugden binnen het GROW-model
Volgens Justin verdiepen de vier deugden elke fase van GROW.
- Bij Goals gaat het niet alleen om wat je wilt bereiken, maar om waarvoor je dit doet. Wat is hier wijs?
- Bij Reality draait het om onderscheid: waar heb je invloed op en wat heb je te accepteren? Dat betekent: met moed de echte problemen onder ogen zien en leren kijken naar wat er is, zonder oordeel. Dit is wat de stoïcijnen de discipline of objectivity noemen.
- Bij Options staat keuzeruimte centraal, ook als dat ongemak met zich meebrengt. Je hebt altijd invloed, hoe beperkt die soms ook voelt. Opnieuw vraagt het moed om alle opties te onderzoeken, ook de spannende, en wijsheid om te kiezen wat werkelijk helpend is.
- Bij Will gaat het om trouw blijven aan wat je belangrijk vindt – juist wanneer je de ‘wijze’ keuze omzet in actie. Is de keuze die je maakt rechtvaardig? Blijf je trouw aan je doelen? En vind je daarin balans en gematigdheid door bewust te kiezen waar je wél en niet voor gaat?
Hoe ziet stoicisme in de leefstijlcoaching er in de praktijk uit?
Drie situaties:
- Krachtige doelen formuleren
Coachees zeggen dat ze gezonder willen eten, meer willen bewegen of willen afvallen. Maar dat zijn zelden doelen op zich. Het zijn middelen. Wat is hier de vraag achter de vraag?
De stoïcijnse blik
Een doel krijgt betekenis als het verbonden is aan wat iemand écht belangrijk vindt.
Vragen vanuit het stoïcisme
- Wat vind jij écht belangrijk in je leven?
- Hoe draagt een passende leefstijl daaraan bij?
Justin: “Dit zijn diepe vragen. Ze hoeven niet meteen beantwoord te worden, dat kan ook gaandeweg het proces. Onderzoek hoe het kompas van de coachee eruitziet en hoe dit helpt bij dagelijkse keuzes. Als het doel eenmaal helder is, geeft het richting en vergroot het eigenaarschap. Het vormt de basis van het hele traject.”
- Van slachtofferrol naar eigenaarschap
In coaching zie je regelmatig dat coachees de oorzaak van hun gedrag buiten zichzelf leggen. Het gesprek begint bij wat allemaal niet lukt en waarom dat logisch is.
“Mijn werk is te druk.”
“Mijn partner werkt niet mee.”
“Het weer zat tegen.”
“Ik had geen tijd.”
En vaak zit daar ook waarheid in. Het leven is druk. Maar zolang het gesprek daar blijft, verandert er weinig.
De stoïcijnse blik
Stoïcijnen focussen op hun eigen gedachten en handelingen. Wat buiten hun invloed ligt, accepteren ze.
Vragen vanuit het stoïcisme
- Waar heb jij wél invloed op?
- Wat ligt volledig binnen jouw controle?
Justin: “Door het gesprek te verschuiven van omstandigheden naar invloed groeit regie. Uiteindelijk zijn het de eigen gedachten en acties van de coachee die verandering mogelijk maken.”
- Van pleziergericht naar doelgericht
Genieten op zich is niet goed of fout, maar hoe wij ermee omgaan kan dat wel zijn. In een wereld waarin alles snel beschikbaar is, zijn er talloze manieren om direct plezier te ervaren. Vaak wordt dat ongemerkt het nieuwe normaal.
Wanneer plezier leidend wordt, maken we keuzes die ons op de lange termijn niet verder helpen. Zo kan een ongezonde leefstijl ontstaan en soms zelfs verslaving. Iets lekkers eten is dan niet meer echt genieten, maar een manier om ons even beter te voelen in een vervelende situatie.
De stoïcijnse blik
Stoïcijnen geloven dat geluk niet voortkomt uit direct plezier, maar uit leven in lijn met wat je belangrijk vindt. Bij een coachee die minder wil snoepen kan het volgende aan de orde komen:
Vragen vanuit het stoïcisme
- Wat is voor jou écht genieten?
- Wat gebeurt er op het moment dat je wilt snoepen?
- Wat probeer je dan te vermijden?
- Past deze keuze bij wat jij belangrijk vindt?
- Draagt dit bij aan je doelen?
- Wanneer lukt het je wél om niet te snoepen?
Justin: “Ervaren succes versterkt intrinsieke motivatie. Net als het inzicht dat snoepen weinig echte voldoening geeft, terwijl het bereiken van je doel, bijvoorbeeld fitter zijn en daardoor actief mee kunnen komen met je vrienden, dat wél doet.”
Meer weten over het stoïcisme?
3 Leestips van Justin: