Een goed woordje voor kauwgom (en waarom een verbod toch verstandig is)
Ik weet nog niet zo lang dat kauwgom uit plastic bestaat. Eén van de dingen die ik leerde in mijn poging de hoeveelheid plastic in mijn leven te verminderen. En behalve dat kauwgom dus een bijdrage levert aan de plasticberg en in het mileu, krijg je door het kauwen zelf ook microplastics binnen. Het kabinet wil nu (juni 2026) plastic kauwgom in de ban doen. En dat is een goed idee, ondanks dat er aan kauwgom ook wat voordelen zitten.
Trap er niet in
Op Schiphol mag je geen kauwgom kopen. De platgetrapte, zwartgeworden hompjes op de vloer bleken zo lastig weg te krijgen dat de luchthaven de verkoop maar helemaal schrapte. En deze maand stuurde het kabinet een reeks voorstellen naar Brussel om de Europese regels voor wegwerpplastic aan te scherpen. Daar hoort kauwgom nadrukkelijk bij, naast plastic rietjes, wattenstaafjes en sluitclips. Want het gom in kauwgom, ooit boomhars, is tegenwoordig vrijwel altijd plastic.
Wat kauwgom wél voor je doet
Maar kauwgom is niet alleen straatvuil. Er zit ook wat echte gezondheidswinst in. Het duidelijkst onderbouwde voordeel zit in je mond. Kauwen stimuleert de speekselproductie, en daar profiteert vooral wie een droge mond heeft van. Een systematische review en meta-analyse liet zien dat kauwgom bij ouderen en medisch kwetsbare mensen met xerostomie de speekselstroom verhoogt en de droogte vermindert (Dodds et al., 2023). Bij dialysepatiënten verminderde suikervrije kauwgom de droge mond en steeg na drie maanden de speekselstroom (Ozen et al., 2020).
Goed voor je tanden
Dat extra speeksel doet meer dan smeren. Het helpt suikers en voedselresten wegspoelen, neutraliseert de pH van tandplaque en kan vroege glazuurschade remineraliseren, vooral bij suikervrije varianten (Hattab, 2023). Bij ouderen verbeterde een maand kauwtraining bovendien de tongdruk, beetkracht en speekselstroom, en in zorginstellingen stegen kauwvermogen, eetlust en motivatie (Kashiwazaki et al., 2023; Taguchi et al., 2023).
Focus
En dan het hoofd. Kauwen lijkt kortdurend de alertheid en aandacht te verbeteren, met betere prestaties op een waakzaamheidstaak dan placebo (Haworth & Haskell-Ramsay, 2024). Ook stress en angst dalen soms, bijvoorbeeld lagere angstscores vlak voor een operatie (Bang et al., 2021). En honger neemt in meerdere onderzoeken af, al blijft het effect op verzadiging, energie-inname en gewicht onduidelijk (Hoevel et al., 2025). Een reëel rijtje voordelen. Maar bijna alles wat hierboven staat, komt voort uit één ding: het kauwen zelf, en het speeksel dat dat oplevert. Niet uit het plastic.
En dan komt het plastic terug
De gum base die je tussen je kiezen fijnknijpt, is een mengsel van synthetische polymeren. En tijdens het kauwen laat dat materiaal microplastics los in je speeksel. Een directe studie mat tot 637 deeltjes per gram kauwgom, waarvan 94 procent al in de eerste acht minuten vrijkwam (Lowe et al., 2025). Die deeltjes bestonden vooral uit polyolefinen, PET, polyacrylamiden en polystyrenen, met een mediane grootte van 45 micrometer: klein genoeg om biologisch invloed te hebben. En ook plantaardige kauwgom geeft deeltjes af (Lowe et al., 2025).
Wat dat met je doet, weten we nog niet precies. De gezondheidseffecten van microplastics bij mensen zijn onzeker, en het meeste mechanistische bewijs komt uit dier- en celstudies, waarin orale microplastics in verband worden gebracht met schade aan de darmbarrière, ontsteking en veranderingen in het microbioom (Zhang et al., 2023; Prata et al., 2019). Een observationele studie vond samenhang tussen kauwgom kauwen en microplastics in het baarmoederslijmvlies, maar dat is een correlatie, geen bewijs dat de kauwgom de bron was (Sun et al., 2023). Het bewijs is dus voorlopig en indirect. Maar het komt er wel op neer dat je, voor een beetje speekselstimulatie, een paar honderd plastic deeltjes per gram naar binnen werkt.
De stoep kauwt mee
En dan de buitenkant. Uitgespuugde kauwgom is een van de hardnekkigste vormen van zwerfafval die er bestaat. Omdat het plastic is, kan het decennialang duren voordat het vergaat. Amsterdam alleen al produceert naar schatting 3,3 miljoen pond gebruikte kauwgom per jaar, en de stad geeft miljoenen uit aan schoonmaak (Pierson, 2018). Breder gerekend besteedde Nederland in 2008 zo’n 180 miljoen euro aan zwerfafval (Müller, 2015). Recycling bestaat wel, maar alleen als nichetoepassing, niet als systeem dat die afvalberg ook maar enigszins opvangt (Pierson, 2018). Daarom mag je op Schiphol geen kauwgom kopen. En daarom pleit het kabinet ervoor om kauwgom onder de regels voor wegwerpplastic te laten vallen. Mocht een verkoopverbod niet lukken, dan wil Den Haag de fabrikanten in elk geval laten meebetalen aan het opruimen.
Waarom een verbod eigenlijk best logisch is
De voordelen van kauwgom zaten in het speeksel en het kauwen, niet in het plastic. Een verbod op plastic gum neemt je die winst dus niet af. Het haalt alleen het plastic eruit: het deel dat microplastics afgeeft, decennia op de stoep blijft plakken en gemeenten miljoenen kost. De kauwgomindustrie noemt een verbod disproportioneel en wijst erop dat natuurlijke gom schaars, duur en lastig te produceren is. Dat is een echt bezwaar, voor de fabrikant. Maar het is geen gezondheidsargument en geen milieuargument. Het is een productieargument. En als de keuze is tussen ‘wat ingewikkelder voor de industrie’ en ‘geen plastic meer in je speeksel en op straat’, dan is dat eerlijk gezegd geen ingewikkelde afweging.
Wel jammer dat het belangrijkste argument een financieel argument is en dat een verbod niet gaat over onze gezondheid. Dat betekent dat de uitkomst wellicht betekent dat producenten gaan meebetalen aan het opruimen. Maar nu je dit weet kunnen we misschien stoppen met kauwgom kauwen. Wie heeft een alternatief?
Bronnen
Bang, Y. J., et al. (2021). Anxiolytic effects of chewing gum during preoperative fasting in female patients undergoing elective gynecologic surgery: randomized controlled study. Scientific Reports, 12. https://doi.org/10.1038/s41598-022-07942-6
Dodds, M. W. J., Haddou, M., & Day, J. E. L. (2023). The effect of gum chewing on xerostomia and salivary flow rate in elderly and medically compromised subjects: a systematic review and meta-analysis. BMC Oral Health, 23. https://doi.org/10.1186/s12903-023-03084-x
Hattab, F. (2023). Chewing Gum for Oral and Dental Health: A Review. Journal of Oral Health and Community Dentistry. https://doi.org/10.5005/jp-journals-10062-0158
Haworth, E., & Haskell-Ramsay, C. (2024). Immediate and residual effects of functional chewing gum on sustained attention and mood. Nutritional Neuroscience, 28, 439–447. https://doi.org/10.1080/1028415x.2024.2379698
Hoevel, J.-T. C., et al. (2025). Effects of Chewing Gum on Satiety, Appetite Regulation, Energy Intake, and Weight Loss: A Systematic Review. Nutrients, 17. https://doi.org/10.3390/nu17030435
Kashiwazaki, K., et al. (2023). Effect of gum-chewing exercise on maintaining and improving oral function in older adults: A pilot randomized controlled trial. Journal of Dental Sciences, 19, 1021–1027. https://doi.org/10.1016/j.jds.2023.06.029
Lowe, L., Leonard, J., & Mohanty, S. K. (2025). Ingestion of Microplastics During Chewing Gum Consumption. Journal of Hazardous Materials Letters. https://doi.org/10.1016/j.hazl.2025.100164
Müller, T. (2015). Litter as a sign of public disorder? The meaning(s) of rule-breaking as part of adolescents’ presentation of self in public.
Ozen, N., et al. (2020). The effect of chewing gum on dry mouth, interdialytic weight gain, and intradialytic symptoms: A prospective, randomized controlled trial. Hemodialysis International, 25. https://doi.org/10.1111/hdi.12878
Pierson, S. (2018). Retail Innovation Shout Out: Shoes Made from Recycled Chewing Gum – Viewpoints on Innovation.
Prata, J. C., et al. (2019). Environmental exposure to microplastics: An overview on possible human health effects. Science of the Total Environment, 702, 134455. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.134455
Sun, J., et al. (2023). Detection and quantification of various microplastics in human endometrium based on laser direct infrared spectroscopy. Science of the Total Environment, 167760. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.167760
Taguchi, C., et al. (2023). Intervention Effect of Chewing Gum Mastication in Residents and Users of Elderly Facility. International Journal of Oral-Medical Sciences. https://doi.org/10.5466/ijoms.21.100
Zhang, Z., et al. (2023). Continuous oral exposure to micro- and nanoplastics induced gut microbiota dysbiosis, intestinal barrier and immune dysfunction in adult mice. Environment International, 182, 108353. https://doi.org/10.1016/j.envint.2023.108353
Achtergrond bij het nieuws: N. Waarlo, “Nederland ijvert voor een Europees verbod op plastic kauwgom”, de Volkskrant, 29 juni 2026. Literatuuroverzicht samengesteld met Consensus (consensus.app).