6-Daagse training

Nascholing Leefstijl in de spreekkamer

Leefstijl in de spreekkamer

Motiverende gespreksvoering voor de arts in de eigen praktijk

Een zelfstandige nascholing van zes contactdagen voor artsen in elk specialisme en apothekers.

Leefstijl in de spreekkamer is bedoeld voor artsen en apothekers die de vaardigheid willen ontwikkelen om leefstijl een vaste plaats te geven in hun arts-patient gesprek — met motiverende gespreksvoering (Miller & Rollnick, 4e ed.) als methodische kern.

De nascholing is multi-specialistisch van opzet en evenredig geschikt voor:

• Cluster 1 — huisartsen, specialisten ouderengeneeskunde en AVG-artsen
• Cluster 2 — medisch specialisten (cardiologen, internisten, oncologen, geriaters, MDL- en longartsen, en andere disciplines waarbij leefstijl een rol speelt in de chronische zorg)
• Cluster 3 — sociaal geneeskundigen: bedrijfsartsen, verzekeringsartsen, artsen maatschappij en gezondheid

Daarnaast staat de cursus open voor apothekers. Accreditatie wordt aangevraagd bij ABAN; ABAN-accreditatie is geldig voor alle BIG-erkende specialismen en telt mee als nascholing binnen het eigen vakgebied.

Voorkennis verplicht. Deelname aan onze nascholing Eigen vitaliteit voor effectieve leefstijlzorg (of een aantoonbaar gelijkwaardige scholing) is voorwaarde. Daar bouw je het fundament, eigen leefstijl, persoonlijk leiderschap, de zes dimensies van Positieve Gezondheid, basismodellen van gedragsverandering. Leefstijl in de spreekkamer bouwt daarop voort en verplaatst de focus naar je consult.

Tijdens de zes contactdagen verdiep je je in motiverende gespreksvoering en oefen je intensief met de toepassing ervan op leefstijl-onderwerpen die in elk specialisme spelen. Je bouwt tegelijkertijd kennis op over de psychologie van gedragsverandering, over de evidence-base achter de belangrijkste leefstijlthema’s, en over hoe je MI inzet in moeilijke contexten zoals werken met patiënten in een lagere sociaaleconomische positie.

Na de nascholing kun je:

• de vier processen van motiverende gespreksvoering (engageren, focussen, ontlokken, plannen) bewust inzetten in een arts-patient consult;
• de OARS-techniek (open vragen, affirmaties, reflectief luisteren, samenvatten) routinematig toepassen op een leefstijldoel van de patiënt;
• change talk en sustain talk herkennen en hierop effectief reageren;
• ambivalentie zichtbaar maken en benutten zonder de patiënt te overtuigen;
• evidence-based leefstijlkennis rond alcohol, slaap, stress, voeding en beweging toepassen in het consult, conform de NHG-, FMS- en NVAB-richtlijnen die voor jouw vakgebied leidend zijn;
• stigmatiserende reacties bij jezelf herkennen en doorbreken;
• aansluiten bij patiënten met beperkte gezondheidsvaardigheden (Pharos-richtlijnen);
• patronen rond eten, slapen, bewegen en spanning bespreken zonder belerend te worden.

Leefstijl in de spreekkamer versterkt het werk dat je al doet, ongeacht of je in de eerstelijn werkt, in een ziekenhuis, of in de sociale geneeskunde.

Geworteld in de evidence-base. Motiverende gespreksvoering is breed onderbouwd in meta-analyses (Hettema et al., Annu Rev Clin Psychol 2005; Lundahl et al., Res Soc Work Pract 2010) en is in de NHG-Standaard Stoppen met roken expliciet als methodiek opgenomen. De psychologische onderbouwing komt onder andere van Arie Dijkstra (Rijksuniversiteit Groningen).

Aansluiting bij klinische richtlijnen die jij dagelijks toepast. Voor cluster 1-artsen: de NHG-Standaarden CVRM, DM2, Obesitas, Stoppen met roken, Slaapproblemen en Problematisch alcoholgebruik. Voor medisch specialisten: de FMS-richtlijnen rond leefstijl bij chronische aandoeningen. Voor bedrijfs- en verzekeringsartsen: NVAB-leidraden rond werkdruk en duurzame inzetbaarheid en NVVG-richtlijnen rond arbeidsongeschiktheid bij leefstijl-gerelateerde aandoeningen. De gedragsveranderingsmodellen werken cross-cluster.

Compact en inpasbaar in een drukke werkweek. Zes contactdagen verspreid over zes maanden — één dag per maand. Direct rendement voor je consult, zonder dat je een langlopend traject hoeft te starten. Voorafgaand circa 24 uur zelfstudie via een online voorbereidingsmodule.

Multi-specialistische groepen — verrassende verbreding. Maximaal 16 deelnemers met artsen uit cluster 1, 2 en 3 én apothekers naast elkaar. De cluster 1-arts leert van de poli-blik van de internist; de medisch specialist hoort hoe de bedrijfsarts om gaat met motivatie tot werkhervatting; de bedrijfsarts hoort hoe de huisarts MI inzet bij stoppen met roken. Herkenning over de clusters heen versnelt het leerproces.

Intensief oefenen met trainings-acteurs. Op vier van de zes contactdagen werk je met professionele trainings-acteurs op concrete patiëntcasus. Dat geeft je directe feedback op je gesprekstechniek in een veilige omgeving — en dat oefenen je in je eigen praktijk niet zo gestructureerd kunt doen.

Drie eigen patiëntgesprekken

Tussen de contactdagen voer je in jouw eigen praktijk drie consultgesprekken over leefstijl met nieuwe patiënten, waarin je bewust MI-technieken toepast. Per gesprek schrijf je een korte, geanonimiseerde reflectie van 500–800 woorden voor je portfolio.

• Gesprek 1 richt zich op OARS en op het herkennen van change talk versus sustain talk.
• Gesprek 2 richt zich op werken met ambivalentie en het ontlokken van verandertaal.
• Gesprek 3 is een integratie van alle vier MI-processen.

Zo wordt het geleerde direct concreet en getoetst in jouw eigen praktijk — niet alleen in de leszaal.

• Je hebt een evidence-based vocabulaire om met patiënten over leefstijl te spreken zonder belerend te worden.
• Je kunt de vier processen van motiverende gespreksvoering toepassen in een kort consult.
• Je herkent change talk en sustain talk en weet hoe je hierop reageert.
• Je hebt grip op moeilijke gesprekssituaties — patiënten met lage gezondheidsvaardigheden, ambivalentie, stigmatisering.
• Je weet welke rol leefstijl speelt binnen de klinische richtlijnen die in jouw vak leidend zijn en hoe je het bespreekbaar maakt zonder extra tijd te kosten.
• Je hebt drie eigen geanonimiseerde consultreflecties in je portfolio die laten zien hoe jouw gesprekstechniek zich ontwikkeld heeft.

Dag 1 — Van eigen vitaliteit naar de spreekkamer. Brug van de voorbereidende nascholing naar je consult. Alcoholgesprek vanuit een OEN-houding (oprecht, eerlijk, neutraal-nieuwsgierig). Stigmatisering in het arts-patient gesprek. Introductie van de MI-mindset als rode draad.

Dag 2 — Theoretisch fundament en introductie MI. Psychologische representaties en motivatieproces (Arie Dijkstra). Constructief leren en sociale steun. Introductie van de geest en vier processen van motiverende gespreksvoering. Reflectief luisteren — eerste demo’s.

Dag 3 — MI-verdieping: ambivalentie en verandertaal. Reflectief luisteren op niveaus. Ambivalentie als kern van MI. Twee-stoelen-techniek. Coachen op ambivalentie in drietallen met eigen casuïstiek.

Dag 4 — MI in moeilijke contexten. Slaap en bioritme. Stress en werkdruk in het consult. Werken met patiënten in een lage sociaaleconomische positie — Pharos-richtlijnen. Oefening met trainings-acteur.

Dag 5 — Leefstijl-interventies in het consult. Metabole disfunctie en leefstijlinterventies — NHG-Standaarden CVRM, DM2, Obesitas en de NIV/NVvH-richtlijn. Bewegen en gewichtsregulatie. Oefen-toets met trainings-acteur ter voorbereiding op dag 6.

Dag 6 — Acteurstoets en verdieping. Toets met trainings-acteur (MI-toepassing in arts-patient consult). Coachen op patronen — leefstijl in de tijd. Stress en ademhaling als low-effort interventie.

Elke contactdag duurt van 09:00 tot 16:30 (netto 6 uur contact) en wordt voorafgegaan door circa 4 uur zelfstudie via E-learning.

Leefstijl in de spreekkamer combineert mini-colleges met intensief oefenen. Elke contactdag bouwt blokken op volgens de Kolb-leercirkel: ervaren, reflecteren, conceptualiseren en experimenteren. We werken in mini-colleges met expliciete bronvermelding, in drietallen voor gestructureerde gespreksoefening, in plenair acteurwerk met professionele trainings-acteurs, en in een docent-geleide casuïstiekbespreking.

Voorkennis van motiverende gespreksvoering is niet nodig — die bouwen we tijdens de nascholing op. Wel verwachten we dat je je voorbereidt op elke contactdag via de E-learning, en dat je bereid bent om met je eigen consulten aan de slag te gaan via de praktijkopdracht.

Toetsing vindt plaats via reflectieve producten, leercontract, logboek per contactdag, drie reflecties op eigen patiëntgesprekken, een afsluitend portfolio-essay én een acteurstoets op dag 6. In de acteurstoets voer je een arts-patient consultgesprek van 10 minuten met een trainings-acteur, beoordeeld door een examencommissie op zes dimensies van MI-toepassing.

Het certificaat van deelname ontvang je na deelname aan alle zes contactdagen, een voldoende voor het portfolio, en een voldoende voor de acteurstoets.

• Aantal dagen: 6 contactdagen, één dag per maand
• Tijden: 09:00–16:30 (lunch en pauzes inbegrepen)
• Maximum aantal deelnemers: 16
• Studielast: 36 contacturen + circa 24 uur zelfstudie + drie patiëntreflecties in eigen praktijk
• Voorkennis: ACL-nascholing Eigen vitaliteit voor effectieve leefstijlzorg (of aantoonbaar gelijkwaardig) verplicht
• Accreditatie: ABAN aangevraagd geldig voor alle BIG-erkende specialismen