In een strak gecontroleerde voedingstrial maakte 20, 40 of 60 procent koolhydraten geen verschil voor het microbioom, het gewichtsverlies zelf wel
In het kort
- Na 12 procent gewichtsverlies was het darmmicrobioom duidelijk verschoven. In de twintig weken daarna met 20, 40 of 60 procent energie uit koolhydraten vonden de onderzoekers geen verschil in samenstelling tussen de diëten.
- De onderzoekers concluderen dat de verhouding tussen koolhydraten en vet de samenstelling van het microbioom niet meetbaar verandert. Een toename van de bacterie Shuttleworthia hing samen met een beter behouden energieverbruik na het afvallen.
- Voor de leefstijlcoach of arts betekent dit dat de keuze tussen meer koolhydraten of meer vet na het afvallen kan aansluiten bij wat de cliënt volhoudt. Vezels en variatie in plantaardig eten blijven in beide richtingen het voer voor de darm.
Over wat koolhydraatarm eten met de darmflora doet, wordt veel beweerd. Voorstanders zien een rustiger darm, critici een uitgehongerd microbioom. Een studie in Cell Reports Medicine van 6 november bekeek het in een van de best gecontroleerde voedingstrials van de afgelopen jaren en vond geen van beide. Wat de darmflora wel veranderde, was het afvallen zelf.
Een trial waarin al het eten werd verstrekt
De Framingham State Food Study, kortweg FS2, liep van 2014 tot 2017 onder leiding van Cara Ebbeling en David Ludwig van Boston Children’s Hospital. Volwassenen met overgewicht vielen eerst 12 procent af. Daarna kregen 164 deelnemers twintig weken lang een dieet met 20, 40 of 60 procent energie uit koolhydraten, aangevuld met 60, 40 of 20 procent uit vet. De eiwitinname was gelijk en de hoeveelheid eten werd zo bijgesteld dat het gewicht stabiel bleef. In 2018 rapporteerde de groep in de BMJ dat het energieverbruik in de koolhydraatarme groep 209 kilocalorie per dag hoger lag dan in de koolhydraatrijke groep.
Arushi Kohli, Yanjia Zhang en collega’s van het MIT en Boston Children’s Hospital onderzochten nu de ontlasting van deelnemers aan die trial.
Wat er met de darmflora gebeurde
Het afvallen veranderde het microbioom duidelijk, in lijn met wat eerder bij gewichtsverlies is beschreven. In de twintig weken daarna vonden de onderzoekers geen verschil in samenstelling tussen de drie diëten, ook niet nadat ze rekening hielden met andere voedingsfactoren die het beeld konden vertroebelen. Eén bacterie viel op. Een toename van Shuttleworthia ging samen met een beter behouden energieverbruik na het afvallen.
Waarom het gewicht meer zegt dan de verhouding
Darmbacteriën in de dikke darm leven vooral van wat de dunne darm niet opneemt: vezels, resistent zetmeel en een deel van het eiwit. Vet en verteerbare koolhydraten worden grotendeels al hoger in de darm opgenomen. Zolang vezel en eiwit vergelijkbaar blijven, verandert de verhouding koolhydraat en vet het menu van de dikke darm dus minder dan vaak wordt gedacht. Afvallen verandert meer: de totale hoeveelheid eten, de galzuren en de hormonen. Dit is een verklaring die bij de uitkomst past, de studie heeft haar niet onderzocht.
De koppeling met Shuttleworthia is een aanwijzing dat het microbioom meedoet in de energiehuishouding na het afvallen, juist in de fase waarin het lichaam zuiniger wordt en terugval dreigt. Hoe dat werkt, is nog niet bekend.
Wat dit betekent voor de coach
Een cliënt die na het afvallen wil kiezen tussen meer koolhydraten of meer vet, hoeft die keuze niet te laten afhangen van zorgen over de darm. De keuze kan aansluiten bij wat iemand volhoudt, hoe verzadigd hij zich voelt en hoe de bloedwaarden reageren. Wat de darm voedt, vezels en variatie in plantaardig eten, verdient in beide richtingen dezelfde aandacht.
Bronnen: Kohli A e.a. (2026). Effects of dietary carbohydrate-to-fat ratio on the gut microbiome following weight loss. Cell Reports Medicine 103137. https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2026.103137 | Ebbeling CB e.a. (2018). BMJ 363:k4583. https://doi.org/10.1136/bmj.k4583