Vijf metabole systemen geraakt door de menopauze — en hoe ketonen kunnen helpen
Tijdens de menopauze daalt het hormoon estradiol en dat raakt vijf belangrijke metabole systemen. Wetenschapper Benjamin Bikman zette op een rijtje hoe de overgang de stofwisseling beïnvloedt en welke rol ketonen kunnen spelen:
- Het brein, estradiol speelt een rol in glucosemetabolisme en neuroplasticiteit. Een tekort kan leiden tot geheugenproblemen, meer hersenontstekingen en verminderde energieproductie.
- De spieren, waar oestrogeen normaal gesproken spierafbraak tegengaat. Na de menopauze neemt spierverlies toe, vooral in snel samentrekkende spiervezels.
- De mitochondriën, de energiefabrieken van het lichaam, lijden onder lagere estradiolwaarden. Estradiol ondersteunt hun aanmaak en werking. Minder estradiol betekent dus vaak energiegebrek en meer oxidatieve stress.
- De vetverdeling. Vrouwen krijgen sneller vetophoping rondom de buik in plaats van rond heupen en dijen.
- De systemische ontsteking (ook wel laaggradige inflammatie genoemd) neemt meestal toe na de menopauze, wat het risico op chronische ziekten vergroot.
De rol van ketonen
Ketonen, en dan vooral beta-hydroxybutyraat (BHB), bieden een natuurlijk tegenwicht. In de hersenen voorzien ze in energie als de glucosehuishouding hapert. Bovendien remmen ze neuro-inflammatie via de NLRP3-inflammasoomroute en stimuleren ze neuroplasticiteit via BDNF, wat kan helpen tegen geheugenklachten en “brain fog”.
Voor spieren en mitochondriën zijn ketonen eveneens gunstig. Ze beperken spierafbraak, bevorderen het ontstaan van nieuwe mitochondriën en verlagen oxidatieve stress. Zo ondersteunen ketonen een efficiëntere energievoorziening en helpen ze spiermassa behouden.
In vetweefsel verlagen ketonen de insulinesignalen, verbeteren ze de vetverbranding en stimuleren ze eiwitten zoals UCP1, die warmteproductie (thermogenese) verhogen. Ook remmen ketonen pro-inflammatoire cytokines, waardoor ze de algehele ontstekingslast kunnen verlagen. Dit maakt ketonen een veelbelovende bondgenoot voor vrouwen in de menopauze.
Praktische strategieën om ketonen te verhogen
De meest natuurlijke manier om ketonen te verhogen is een goed samengesteld ketogeen of koolhydraatarm voedingspatroon. Ook vasten of time-restricted eating kunnen bijdragen aan hogere ketonenspiegels. Daarnaast bestaan er eventueel supplementen die wellicht kunnen helpen of het effect van het ketodieet kunnen ondersteunen:
MCT-olie (vooral C8) stimuleert de eigen aanmaak van ketonen. Dit kan een prima aanvulling zijn op een ketogene voeding. Ketonzouten, ketonesters en ketonzuren zijn mogelijke opties maar hebben als nadeel dat naast de prijs de smaak te wensen over laat:
-
Ketonzouten leveren zowel BHB als elektrolyten.
-
Ketonesters zijn krachtig maar duur en vaak lastig te drinken.
-
Ketonzuren zijn een nieuwe optie waar steeds meer belangstelling voor is.
De menopauze gaat gepaard met ingrijpende hormonale en metabole veranderingen. Een ketogene voeding kan op natuurlijke wijze helpen om het brein, de spieren, de energiehuishouding en de vetverdeling te ondersteunen, en ontstekingen te temperen. Daarmee vormt het ketodieet een interessante en ondersteunende strategie tijdens de overgang.