In een gecontroleerde voedingsstudie daalde de ontstekingswaarde CRP pas toen er twee vastendagen per week bij kwamen
In het kort
- Bij 53 volwassenen met metabole risicofactoren veranderde het CRP na acht weken volledig verstrekte mediterrane voeding niet, terwijl de bloedvetten wel verbeterden. Pas toen het mediterrane eten werd aangevuld met twee vastendagen per week, daalde het CRP, samen met gewicht, insulineresistentie en bloeddruk.
- De onderzoekers concluderen dat de kwaliteit van de voeding alleen de ontsteking binnen acht weken niet verlaagt. Een negatieve energiebalans en het gewichtsverlies tijdens het vasten noemen zij de sterkere drijvers.
- Voor coach en arts verdient het eetritme een eigen plek naast de vraag wat iemand eet. Vastendagen zijn een hefboom voor wie ontsteking en insulineresistentie omlaag wil krijgen.
Mediterraan eten geldt als ontstekingsremmend. Het staat zo in voedingsadviezen, op leefstijlplatforms en in veel spreekkamers. Een studie die op 21 oktober in Cell Metabolism verscheen, verlegt het accent. Acht weken mediterraan eten verbeterde de bloedvetten, maar liet de ontstekingswaarde ongemoeid. Het CRP daalde pas toen er twee dagen per week niet of nauwelijks werd gegeten.
De opzet
Het onderzoek komt van het Charles Perkins Centre van de University of Sydney, samen met onder meer Washington University in St. Louis en Amsterdam UMC. Eerste auteur is Moritz Warmbrunn, verbonden aan Sydney en aan de afdeling interne geneeskunde van Amsterdam UMC. Laatste auteur is Luigi Fontana, die al lang onderzoek doet naar caloriebeperking en veroudering. Zij volgden 53 volwassenen met metabole risicofactoren gedurende 16 weken. Van hen was 77 procent vrouw, de gemiddelde leeftijd was 54,7 jaar.
De ene groep kreeg alle maaltijden verstrekt volgens een mediterraan patroon, de andere groep bleef bij het gebruikelijke westerse eetpatroon. Na acht weken werd het eetpatroon aangevuld met twee vastendagen per week, nog eens acht weken lang. De primaire uitkomst was hs-CRP, een gevoelige maat voor laaggradige ontsteking.
Wat er gebeurde
In de eerste acht weken verschilde de voeding tussen de groepen duidelijk. De bloedvetten verbeterden in de mediterrane groep al in die fase. Het CRP verbeterde niet. Zodra de vastendagen begonnen, daalde het CRP in de mediterrane groep ten opzichte van de controlegroep. Tegelijk verloren de deelnemers meer gewicht, werden ze gevoeliger voor insuline en daalde hun bloeddruk. Analyses van genexpressie, eiwitten en stofwisselingsproducten lieten een parallelle daling van ontstekingssignalen zien. De samenstelling van de darmflora bleef grotendeels gelijk.
“Diet quality alone does not lower inflammation over 8 weeks; negative energy balance and weight loss during fasting appear to be the stronger drivers.” (Warmbrunn, Fontana en collega’s, Cell Metabolism)
Het mechanisme: vetweefsel als bron van ontsteking
CRP wordt in de lever gemaakt, vooral als reactie op het signaalstofje interleukine-6. Bij mensen met overgewicht komt een flink deel van dat interleukine-6 uit vetweefsel, met name uit het vet rond de organen. Vetcellen die blijven groeien, krijgen te weinig zuurstof, raken gestrest en trekken afweercellen aan. Die macrofagen maken op hun beurt ontstekingsstoffen als TNF-alfa en interleukine-6. Zo houdt vetweefsel een sluimerende ontsteking in stand die het hele lichaam bereikt.
Die bron dooft niet door betere vetzuren of meer vezels op het bord. Hij dooft als de vetcellen kleiner worden en de stress in het weefsel afneemt. Daarvoor is een energietekort nodig. Een vastendag maakt dat tekort in één keer groter: de insuline blijft lang laag, het lichaam schakelt over op het aanspreken van vetreserves en het vetweefsel krimpt. De bloedvetten reageren op een andere route. Onverzadigde vetten en vezels veranderen de manier waarop de lever cholesterol verwerkt, en dat effect zie je al binnen weken, ook zonder gewichtsverlies.
Wat dit betekent voor leefstijlcoach en leefstijlarts
Bij een cliënt met buikvet, insulineresistentie of een verhoogd CRP is goed eten een stevige basis, maar niet vanzelf genoeg. Het eetritme en de energiebalans verdienen een eigen gesprek.
Vastendagen zijn daarvoor een bruikbaar instrument, zeker voor mensen die een paar duidelijke dagen makkelijker volhouden dan elke dag een beetje minder. In eerder onderzoek leverde periodiek vasten ongeveer hetzelfde gewichtsverlies op als dagelijkse caloriebeperking. Het verschil zit dus vooral in wat iemand volhoudt. Kies het ritme samen met de cliënt, houd de andere dagen voedzaam en eiwitrijk, en stem het af met de behandelend arts bij gebruik van bloedsuikerverlagende medicatie.
Het mediterrane patroon blijft daarbij de logische basis voor de dagen dat er wel wordt gegeten. De winst op de bloedvetten komt er al vroeg uit, de winst op ontsteking volgt wanneer het gewicht meebeweegt.
Wat nog open ligt
Het gaat om 53 deelnemers en 16 weken, met CRP als belangrijkste maat en zonder harde eindpunten als hart- en vaatziekten. De vastenfase volgde voor iedereen op de dieetfase, waardoor het effect van vasten niet helemaal los te zien is van de tijd die verstreek en van het gewichtsverlies zelf. Het volledige artikel lag bij het schrijven niet open, dus details zoals de energie-inname op de vastendagen ontbreken hier. Grotere en langere studies moeten uitwijzen of het patroon standhoudt. Wat er wel ligt, is een zorgvuldig gecontroleerde voedingsstudie die laat zien dat het eetritme iets doet wat de samenstelling van het bord alleen niet deed.
Bron: Warmbrunn MV, Tosti V, et al. Weight loss during intermittent fasting, not Mediterranean diet quality alone, is associated with lower inflammation: a randomized controlled trial. Cell Metabolism, 21 oktober 2026. DOI 10.1016/j.cmet.2026.09.017. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2026.09.017